18 33 72 140
Limanowa, ul. Matki Boskiej Bolesnej 13
- A +

DEBATOWALI O DIALOGU

Projekty

Na dwa upalne, czerwcowe dni limanowska biblioteka przeistoczyła się w lokalne mikrocentrum konferencyjne. Zorganizowano i przeprowadzono w jej murach polsko-słowacką konferencję. Jej tytuł ogólny to TRANSGRANICZNY DIALOG KULTUROWY W DEBACIE.

DEBATOWALI O DIALOGU

Konferencja była dwudniowa, podzielona na panele tematyczne, z polskimi i słowackimi prelegentami, zaproszonymi gośćmi oraz uczestnikami. Trzy panele tematyczne były prezentowane, konferowane i debatowane. Mianowicie:
- Zagrożenia cywilizacyjne XXI wieku. Definicja, istota, sposoby przeciwdziałania.
- Walory turystyczno-krajoznawcze, etnograficzne i kulturalne obydwu regionów. Podobieństwa i różnice.
- Wspólne doświadczenia transgraniczne i dorobek kulturalno-literacki.

W konferencji uczestniczyli zaproszeni goście reprezentujący przeróżne polskie i słowackie instytucje - oczywiście biblioteki, ale i szkoły, redakcje, wydawnictwa, stowarzyszenia czy władze samorządowe. Dotyczy to zarówno polskich, jak i słowackich gości i uczestników. Ogółem audytorium liczyło około 100 osób.

***

Pierwszy dzień i otwarcie konferencji to 10 czerwca. Dokonali go - po powitaniu gości - dyrektor limanowskiej biblioteki Halina Matras, wraz z burmistrzem Markiem Czeczótką, wicestarostą limanowskim Franciszkiem Dziedziną i przewodniczącym Rady Powiatu Jacentym Musiałem. W tym dniu konferowany był pierwszy panel, dotyczący zagrożeń cywilizacyjnych. Nim jednak rozpoczęła się właściwa część przedsięwzięcia, miała miejsce miła uroczystość. Przewodniczący Rady Miasta Limanowa Ryszard Kulma odczytał uchwałę, wręczył odznakę i nadał tytuł Przyjaciela Miasta Limanowa dr Milanowi Gonda, pracownikowi naukowemu Maticy Słowackiej (coś a'la Wydawnictwo Narodowe).

Pierwsze wystąpienie konferencyjne miał prof. Zbigniew Nęcki z krakowskiego UJ, najbardziej chyba znany i ceniony współczesny polski psycholog społeczny. "Współczesna wieża Babel - cywilizacyjne zagrożenia komunikacji międzykulturowej" - taki był tytuł jego wykładu. Wykładu nie tylko arcyciekawego, ale i brawurowo zaprezentowanego. Jak się okazało w trakcie trwania konferencji - profesor Nęcki to nie tylko osobowość akademicka czy świata nauki, ale po prostu pogodny, otwarty facet i dusza towarzystwa przy tym. Po nim swój referat zaprezentował dr František Jedinák, dyrektor Agencji Rozwoju Regionalnego SEVER z Dolnego Kubina ("Internet, mass media, nowoczesne technologie informacyjne a globalne zagrożenia ludzkości w XXI stuleciu. Ryzyko alienacji człowieka, ogłupiania i upadku społeczeństw"). Następnie temat zagrożeń cywilizacyjnych zszedł na nieco bardziej specjalistyczny stopień - w odniesieniu do bibliotek i ich roli w tym kontekście. Głos zabrał prof. Jacek Wojciechowski, żywa ikona współczesnego bibliotekarstwa polskiego. Dowiódł on podczas swojego wykładu ("Biblioteki wobec zagrożeń cywilizacji współczesnej"), że rola książnic jest naprawdę istotna i społecznie potrzebna. A formę w jakiej prof. Wojciechowski przekazał swoją wiedzę i doświadczenia w tej kwestii, można określić jednym słowem: mis-trzo-stwo! Na koniec pierwszego dnia konferencyjnego swój wykład przedstawiła dr Darina Janovská, pracownik naukowy słowackiej Biblioteki Narodowej z Martina. Zdefiniowała słowackie "typy" zagrożeń cywilizacyjnych (na marginesie: tożsame i naszym) i sposoby walczenia z nimi, za przykład biorąc sobie swoją instytucję ("Zagrożenia cywilizacyjne a biblioteki słowackie na przykładzie słowackiej Biblioteki Narodowej"). Po dyskusji i wspólnym posiłku zaproszeni goście ruszyli w Limanowszczyznę na wycieczkę szkoleniowo-poznawczą, wiodącą szlakami wędrówek górskich Jana Pawła II, Władysława Orkana i Wisławy Szymborskiej. Ten gorący, konferencyjnie i dosłownie, dzień zakończyło wspólne ognisko.

***

W dzień drugi znowu upały, jak u Schulza w Sklepach cynamonowych niemalże. Uciążliwe to było dla wszystkich, ale specjalnie nie przeszkadzało. Swoje robiła nowa klimatyzacja w głównym pomieszczeniu Miejskiej Galerii Sztuki, gdzie odbywała się konferencja. Po rodzajowych powitaniach i przemówieniach ruszył panel drugi. Pierwsze wystąpienie ("Orawa - bogata historia, walory przyrodnicze, pracowici mieszkańcy") należało do Petera Huby, regionalisty i dyrektora Biblioteki Orawskiej w Dolnym Kubinie. Po nim głos zabrała dr Stanisława Trebunia-Staszel z UJ, wysokiej próby specjalistka w sprawach polsko-słowackiego pogranicza ("Przekroczyć granicę". Polsko-słowackie relacje na przykładzie wybranych zagadnień z przeszłej i współczesnej kultury Podhala, Orawy i Spiszu). Następnie powrót do bardziej bibliotecznego ujęcia tematu - Dr Mária Jagnešáková (dyrektor Muzeum P.O. Hviezdoslava) i Mgr Katarína Ileninová (Biblioteka Vavrinca Čaploviča w Dolnym Kubinie) z wykładem pt. Orawskie Muzeum P.O. Hviezdoslava oraz polonica w księgozbiorze Biblioteki Vavrinca Čaploviča w Dolnym Kubinie. Ciekawe wystąpienie - po nim krótka przerwa - i ostatni panel konferencji o nazwie: Wspólne doświadczenia transgraniczne i dorobek kulturalno-literacki. Tutaj jako pierwszy wystąpił świeżo upieczony Przyjaciel Limanowej dr Milan Gonda z tematem Regionalne biblioteki na Słowacji i ich rola w rozwijaniu oraz upowszechnianiu zjawisk kulturalno-literackich w regionie. Dobry, ciekawy i plastycznie zaprezentowany był to referat; tak fajny, jak i fajnym człowiekiem jest dr Gonda. No i na koniec pisarz Andrzej Stasiuk, "słowacjofil" autentyczny i zdeklarowany, prywatnie i twórczo. W ramach swojego wykładu ("Transgraniczność polsko-słowacka w kulturze, literaturze i relacjach międzyludzkich") , snuł werbalną narrację o Słowacji równie dobrze i pasjonująco, jak i tą na kartach swych książek, choćby w Fado, Jadąc do Babadag czy nawet Taksim. Biła z tego szczera fascynacja tym, co zobaczył/przeżył/doświadczył u przyjaciół Słowaków. Jego wystąpienie, mało naukowe - bardzo życiowe, było adekwatnym podsumowaniem i ostatecznym elementem spinającym ten dwudniowy TRANSGRANICZNY DIALOG KULTUROWY W DEBACIE.

Bo dialog prowadzony na płaszczyźnie kultury to jeden z najefektywniejszych sposobów na zbliżanie do siebie i przenikanie określonych grup. Ten nasz, dwudniowy, limanowski dowiódł, że wiele nas łączy na niwie nie tylko kulturalno-literackiej, ale też historycznej, przyrodniczo-etnograficznej czy społecznej. Że nasze współczesne zagrożenia cywilizacyjne okazały tożsame i podobnie się z nimi walczy. Co jeszcze? Że jesteśmy tacy sami, niemalże identyczni, że jedynie różni nas tylko trochę język, że fajnie się dogadujemy, że bardziej Polak-Słowak, niż Polak-Węgier, dwa bratanki .

***

Moc przedstawicieli z przeróżnych instytucji gościło i konferowało w Limanowej. Ze strony słowackiej chociażby reprezentowane były biblioteki i instytucje z: Martina, Presova, Starej Lubovli, Dolnego Kubina, Popradu, Bardejova, Liptowskiego Mikulasza czy Rużemberka. Ze strony polskiej - WBP Kraków, UJ, Małopolski Urząd Wojewódzki, biblioteki z Gorlic, Nowego i Starego Sącza, Krynicy, Wieliczki, Krosna, Zakopanego, Proszowic czy chociażby Dąbrowy Tarnowskiej. Szkoły z Limanowej i Dolnego Kubina, animatorzy kulturalni z Polski i Słowacji, redaktor naczelny warszawskiego "Bibliotekarza" i wielu wielu innych, których nie sposób i miejsce wymieniać.

Konferencja była jednym z działań polsko-słowackiego projektu p.n. TRANSGRANICZNY DIALOG KULTUROWY, realizowanego przez limanowską bibliotekę.

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego oraz budżetu państwa za pośrednictwem Euroregionu Tatry w ramach Programu Współpracy Transgranicznej Rzeczpospolita Polska-Republika Słowacka 2007-2013.